Skip Ribbon Commands
Skip to main content

Đề nghị đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đối với di sản "Lễ cầu năm mới, cầu mùa của người Dao" xã Đổng Xá và "Hội chợ văn hóa truyền thống xã Xuân Dương" huyện Na Rì

( Cập nhật lúc: 13/11/2015  )
Toàn cảnh hội chợ văn hóa truyền thống xã Xuân Dương, huyện Na Rì
Ngày 03/11/2015, Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Kạn ban hành văn bản số 91/TTr-UBND trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xem xét đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đối với di sản "Lễ cầu năm mới, cầu mùa của người Dao" xã Đổng Xá và "Hội chợ văn hóa truyền thống xã Xuân Dương" huyện Na Rì

Thực hiện Thông tư số 04/2010/TT-BVHTTDL ngày 30/6/2010 của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch về việc quy định kiểm kê di sản văn hoá phi vật thể và lập hồ sơ khoa học di sản văn hoá phi vật thể để đưa vào danh mục di sản văn hoá phi vật thể quốc gia và Quyết định số 722/QĐ-UBND ngày 22/4/2011 của Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Kạn về việc phê duyệt Kế hoạch kiểm kê di sản văn hoá phi vật thể trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn. Trong năm 2015, Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch đã tổ chức lập hồ sơ khoa học di sản văn hoá phi vật thể “Lễ cầu năm mới, cầu mùa của người Dao” xã Đổng Xá và “Hội chợ văn hóa truyền thống xã Xuân Dương” huyện Na Rì.

Lễ cầu năm mới, cầu mùa của người Dao xã Đổng Xá

Thôn Nà Thác, xã Đổng Xá, địa điểm tổ chức Lễ cầu năm mới, cầu mùa, gần 80% đồng bào sinh sống là người Dao, trong đó người Dao Coóc mùn chiếm gần 70%, còn lại là bộ phận người Dao Đỏ. Có một số phong tục tập quán, đời sống văn hóa của bộ phận nhỏ người Dao Đỏ ở đây cùng hòa chung với lối sống, nét sinh hoạt văn hóa của người Dao Coóc mùn, Lễ cầu năm mới, cầu mùa ở xã Đổng Xá, huyện Na Rì là một minh chứng cho thấy điều này.

Lễ cầu năm mới, cầu mùa của người Dao là sự kiện văn hóa mà tất cả đồng bào, con em người Dao địa phương mong đợi. Đây không chỉ là dịp đồng bào được vui chơi, gặp gỡ, giao lưu thể hiện tinh thần đoàn kết của dân tộc mà quan trọng hơn là ý nghĩa tín ngưỡng sinh hoạt văn hóa trong quá trình tổ chức Lễ. Thời gian tổ chức Lễ trong vòng một ngày là ngày mồng 6 tháng Giêng, địa điểm tổ chức trên một cánh đồng rộng là nơi đồng bào vừa thu hoạch sản phẩm sau một kì canh tác, sản xuất, trồng trọt.  

Quy trình tổ chức lễ có hai phần: Phần lễ  và phần hội. Phần lễ diễn ra trước, gồm các nghi thức cúng lễ với ý nghĩa trình báo, mời các thần linh, Ngọc Hoàng xuống dự lễ, xin các ngài phù hộ cho đồng bào người Dao đoàn kết một lòng, sản xuất hăng say, mùa màng bội thu, đời sống ấm no, hạnh phúc.

 

 

Thầy cúng thực hiện Nghi lễ cúng mời Ngọc Hoàng về dự Lễ

Lễ Cầu năm mới, cầu mùa của người Dao diễn ra với nhiều nghi lễ nhỏ, trong đó nghi lễ quan trọng nhất là nghi lễ Tịu siằng thun boaù lỉu. Nghi lễ này có nội dung bài cúng với ý nghĩa để cầu năm mới an khang thịnh vượng, mùa màng bội thu, mọi người, mọi nhà khỏe mạnh, chăn nuôi gia súc, gia cầm đầy chuồng trại, sản xuất hăng say thóc đầy bồ, nam nữ mọi người đều bình đẳng, con cháu học hành chăm chỉ, thông minh, bốn mùa Xuân, Hạ, Thu, Đông đại lợi quí.

 

 

Ảnh: Thầy cúng xin cấp hạt giống cho dân bản

Sau khi kết thúc phần lễ chuyển sang phần hội với nhiều trò chơi vận động dân gian, truyền thống như đánh yến, tung còn, vó tầu lẩy… các môn thể thao hiện đại như bóng chuyền và chương trình văn nghệ ca hát truyền thống của đồng bào Dao như hát giao duyên.

Đối với người Dao xã Đổng Xá, huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn, việc tổ chức Lễ cầu năm mới, cầu mùa vào mỗi dịp đầu xuân đã trở thành nghi lễ chính thức và coi đây là việc làm rất cần thiết trong đời sống tín ngưỡng của đồng bào. Qua Lễ cầu năm mới, cầu mùa thể hiện mong muốn của đồng bào về một năm mới an khang thịnh vượng, mùa màng bội thu, không thiên tai, dịch bệnh, thể hiện khát khao hướng tới một cuộc sống ấm no, mạnh khỏe, hạnh phúc.

Hội chợ văn hóa truyền thống xã Xuân Dương

Hội chợ văn hóa truyền thống xã Xuân Dương (hay còn gọi là Hội Xuân Dương hoặc Chợ tình Xuân Dương) được tổ chức duy nhất một lần trong năm vào ngày 25/3 âm lịch. Hội chợ được duy trì tổ chức qua nhiều thế hệ, thu hút được tham gia của đông đảo du khách trong và ngoài tỉnh.

 

 

Ảnh: Toàn cảnh hội chợ văn hóa truyền thống xã Xuân Dương, huyện Na Rì

Hội Xuân Dương không biết có từ bao giờ, các cụ cao niên ở địa phương kể rằng từ lúc họ biết nhận thức về cuộc sống xung quanh đã thấy người ta đi dự hội. Thế hệ này nối tiếp thế hệ kia cứ duy trì như vậy đến nay Hội Xuân Dương vẫn được duy trì với những nét đẹp trong ứng xử, giao tiếp và đậm nét bản sắc dân tộc. Họ đến với Hội chợ mục đích chính là giao lưu văn hóa, giao lưu tình cảm thông qua hát giao duyên đối đáp với các làn điệu Sli, lượn,... Những câu Sli, điệu lượn, những lời ví von tỏ tình cứ du mộc, trầm bổng, trôi theo nhau, đi theo nhau, kéo nhau đi, say đắm mãi. Và rồi lời sli, câu lượn kéo dài thì bước chân họ xích lại gần với nhau, hợp nhau, cảm nhau rồi trao cho nhau những ánh mắt tình tứ, nụ cười e ấp làm duyên.

Với xu thế phát triển và hội nhập của xã hội hiện đại, các giá trị văn hóa đậm đà bản sắc diễn ra trong hội chợ đang đứng trước nguy cơ bị mai một như: Hát giao duyên sli, lượn của các đôi trai gái đến hội chợ; trang phục dân tộc... Hiện nay, những câu sli, điệu lượn ít còn thấy ở những đôi trai gái trẻ khi tới Hội chợ nữa, mà thay vào đó là những câu sli, lượn được biểu diễn trên sân khấu của Hội chợ.

 

 

Ảnh: Thi hát giao duyên sli, lượn trong ngày hội chợ

Từ thực tiễn trên, công tác bảo tồn lễ hội có tính chất biểu trưng cho từng cộng đồng, khu vực là việc làm cần thiết, nhất là trong bối cảnh hiện nay, khi các giá trị văn hoá truyền thống này đang đứng trước nguy cơ mai một. Đây đồng thời cũng là nguyện vọng chung của đông đảo tầng lớp nhân dân các dân tộc trong tỉnh.

Nhằm góp phần giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn và lưu giữ những giá trị văn hóa phi vật thể đang có nguy cơ mai một, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tham mưu cho UBND tỉnh trình Bộ Văn hóa, Thể Thao và Du lịch xem xét đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đối với hai di sản trên, để từ đó tiếp tục có kế hoạch bảo tồn và lưu truyền giá trị văn hóa truyền thống cho các thế hệ mai sau./.

Tác giả:  Thu Hằng - P. Di sản văn hóa
Nguồn: 
Sign In