Skip Ribbon Commands
Skip to main content

Kết quả điều tra, thám sát khảo cổ học năm 2020 của Bảo tàng tỉnh

( Cập nhật lúc: 27/07/2020  )

    Trung tuần tháng 7/2020 vừa qua, Bảo tàng tỉnh phối hợp với chuyên gia của Viện Khảo cổ học tiến hành điều tra, thám sát chuyên ngành khảo cổ học tại xã Hà Hiệu và Nam Mẫu, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn. Thông qua khảo sát đã phát hiện được 05 di tích khảo cổ góp phần bổ sung nguồn tư liệu, nhận thức mới về vùng đất Ba Bể nói riêng, tỉnh Bắc Kạn nói chung trong suốt tiến trình lịch sử.

    Trong số những địa điểm phát hiện mới lần này, nổi bật hơn cả là địa điểm Thẳm Kít (xã Nam Mẫu, huyện Ba Bể) và địa điểm Pù Chùa (xã Hà Hiệu, huyện Ba Bể).

 

 

Thẳm Kít

 

     Thẳm Kít theo nghĩa tiếng Tày là động Sơn Dương, di tích nằm ngay bên đường đoạn từ Trung tâm hành chính Vườn quốc gia Ba Bể đi vào bản Pác Ngòi, xã Nam Mẫu, huyện Ba Bể. Cửa động cao hơn mặt đường hiện tại khoảng 10m, gồm 2 buồng lớn và có nhiều ngách nhỏ ăn sâu vào lòng núi với tổng diện tích ước tính khoảng 1.000m2.

     Khảo sát toàn bộ bề mặt di tích, Đoàn khảo sát của Bảo tàng tỉnh đã phát hiện 54 di vật đá của người tiền sử trong đó chủ yếu gồm các loại hình công cụ: Chặt thô, rìa lưỡi ngang, rìu ngắn, công cụ mũi nhọn, công cụ mảnh tước, chày nghiền … đặc biệt trong số đó đã phát hiện một viên đá cuội mỏng, dẹt mà trên một mặt có hai lỗ vũm, về công năng, ý nghĩa của di vật cho đến nay vẫn là điều bí ấn đối với giới nghiên cứu khảo cổ học. Dựa vào nghiên cứu tổng thể các di vật, kết cấu trầm tích địa tầng, đối chiếu với những di tích khác trong khu vực, các nhà khảo cổ cho rằng cho rằng Thẳm Kít là di chỉ khảo cổ học của người tiền sử hậu kỳ đồ Đá cũ có niên đại cách ngày nay khoảng 20.000 năm.

 

 

 

Di vật đá phát hiện tại Thẳm Kít

 

    Pù Chùa là tên gọi một quả đồi ở thôn Chợ Giải, xã Hà Hiệu, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn, đây là một phần của núi Nàng Tiên nhô ra sát bờ suối Hà Hiệu. Theo nghĩa tiếng Tày địa điểm này có nghĩa là Đồi Chùa.

 

  

PGS.TS Trình Năng Chung (người đội mũ) và cán bộ UBND xã Hà Hiệu khảo sát tại địa điểm Pù Chùa (xã hà Hiệu, huyện Ba Bể)

 

     Trên bề mặt Pù Chùa hiện tại còn để lại dấu tích của ba cấp nền kiến trúc, trong đó nền cao nhất (nền thứ nhất) có hình chữ nhật, kích thước đo được là 13mx12m, bậc nền thứ hai phân bố ở trước mặt (về phía Tây) của nền thứ nhất có chiều dài 33m, rộng 12m, tại bậc nền này còn dấu vết của ba lối lên, xuống với hai bên là tay vịn bằng đá chạm rồng/mây, bậc nền thứ ba bao bọc lấy bậc nền kiến trúc 1 và 2 có hình dạng nương theo địa hình tự nhiên của đỉnh đồi (gần hình thang) với diện tích khoảng 7.000m2.

     Khảo sát toàn bộ mặt bằng di tích đã phát hiện đá tảng kê chân cột, đát lát/bó nền, gạch lát nền, tay vịn lan can bậc lên xuống, gạch vồ, ngói mũi hài, ngói úp bờ nóc, ngói âm dương, ngói trang trí hình rồng, phù điêu/hổ phù đất nung hình mặt nghê …. Căn cứ vào đường kính của đá tảng kê chân cột (0,45m) có thể đoán định nơi đây từng tồn tại một kiến trúc có quy mô lớn, quay về hướng tây. Căn cứ vào sự xuất hiện của một số di vật mang đặc trưng của vật liệu kiến trúc thời Mạc, chúng tôi cho rằng tại địa điểm này đã từng tồn tại một công trình kiến trúc/chùa cổ có niên đại vào thế kỷ XVI-XVII.

     Cùng nằm trong chương trình nghiên cứu đợt này, Đoàn khảo sát đã phát hiện thêm dấu tích của con người thời tiền sử và lịch sử tại các địa điểm Thẳm Myà, động Nả Phoòng, động Ba Cửa có niên đại từ 10.000 đến 2.000 năm cách ngày nay.

     Việc phát hiện mới 05 địa điểm khảo cổ học tại huyện Ba Bể đã bổ sung thêm những cứ liệu quan trọng về quá trình con người chinh phục, khai phá vùng đất này. Đồng thời mở rộng thêm nguồn tài nguyên có giá trị lịch sử, nhân văn để phục vụ phát triển du lịch ở địa phương. Trong thời gian tới, Bảo tàng tỉnh sẽ tiếp tục nghiên cứu, đào thám sát mở rộng để có những đánh giá đầy đủ, khoa hơn về các di tích được phát hiện trong đợt điều tra, thám sát khảo cổ học năm 2020./.

Tác giả:  Hoàng Văn Hạnh
Nguồn: 
Sign In